Samo pojęcie porozumienia jest rozumiane szeroko. Porozumieniem jest nie tylko pisemna umowa, ale wszelkie inne nawet nieformalne uzgodnienia, których celem lub skutkiem jest ograniczenie konkurencji, np. ustne uzgodnienia zapadające podczas spotkań członków zarządu konkurencyjnych firm, przy okazji różnych wydarzeń branżowych, np. targów, albo poprzez wymianę wiadomości elektronicznych między pracownikami firm. Prawo przewiduje również szczególną kategorię porozumień jakimi są akty przyjmowane przez związki przedsiębiorców, czyli np. stowarzyszenia branżowe i samorządy zawodowe, które nakazują członkom danego zrzeszenia określony jednolity sposób postępowania na rynku.

Prawo antymonopolowe nie zakazuje naturalnie jakichkolwiek kontaktów między przedsiębiorcami. Zakazane są tylko takie porozumienia, które ograniczają konkurencję, powodując utratę korzyści dla innych uczestników rynku (kontrahentów, konsumentów) i prowadzą do nieefektywności gospodarki.

Za najcięższe ograniczenie konkurencji uważane są porozumienia horyzontalne, zawierane przez przedsiębiorcami działającymi na tym samym szczeblu obrotu. Zakazane jest ograniczanie konkurencji w szczególności poprzez ustalanie cen towarów, ograniczenie produkcji lub zbytu, a także poprzez podział rynków pomiędzy uczestników porozumienia, czy też ograniczanie dostępu lub eliminowanie z rynku przedsiębiorców, którzy nie uczestniczą w porozumieniu.
Prawo zakazuje także określonych antykonkurencyjnych uzgodnień między producentem (dostawcą) a jego dystrybutorami są to tzw. porozumienia wertykalne. Za najcięższe porozumienie tego typu uznaje się uzgodnienia prowadzące do narzucenia przez producenta dystrybutorom cen, po jakich ci mają dokonywać dalszej odsprzedaży produktów. Zakazane mogą być jednak również inne ograniczenia działalności dystrybutorom. Obecnie, w dobie handlu internetowego, problemem dla rozwoju tej formy sprzedaży może być ustanawianie przez dostawcę (producenta) całkowitego zakazu sprzedaży internetowej lub uzgodnienie.

Na koniec warto zauważyć, że ustawa antymonopolowe zawiera katalog otwarty tylko przykładowych, najcięższych zakazanych porozumień. Oznacza to, że również praktyki niewymienione w nim mogą być przez organ antymonopolowy zakazane jako naruszające konkurencję.

Grzegorz Materna
Dyrektor Departamentu Ochrony Konkurencji